01.10.2026

                                    «ЕЛ ҚОРҒАНЫ – ЕР АЗАМАТ»
                               әскери-патриоттық практикалық сайысының
                                                         СЦЕНАРИЙІ

Қатысушылар: 9–11 сынып оқушылары, барлығы – 10 оқушы

Команда құрамы: 2 команда, әр командада 5 оқушы

Өтетін орны: спорт зал

Ұзақтығы: 60–80 минут

Мақсаты

Оқушылардың әскери-патриоттық сезімін қалыптастыру, әскери білімін және практикалық дағдыларын жетілдіру, дене дайындығын арттыру, тәртіпке, ұйымшылдыққа және Отанды қорғауға жауапкершілікпен қарауға тәрбиелеу.

Қажетті құрал-жабдықтар

• автоматтың оқу макеті немесе муляжы;
• оқу-жаттығу патрондары және оқжатар;
• противогаздар;
• әскери атақтардың/погондардың суреттері;
• нысана және қауіпсіз оқу-жаттығу жабдығы;
• секундомер және бағалау парақтары.

Сайыс ережесі

Сайыс 2 команда арасында өткізіледі. Әр кезеңде мүмкіндігінше барлық оқушы кезекпен қатысады. Ұпайлар қазылар алқасының бағалау парағына жазылады. Жеңімпаз барлық кезең бойынша жинаған ұпай саны арқылы анықталады.

Сайыс кезеңдері

1-кезең. «Әскери білім – ел қорғаны»

Әр командаға 10 сұрақ қойылады. Әр дұрыс жауап – 1 ұпай. Сұрақтар ҚР Қарулы Күштері, әскери ант, әскери тәртіп, әскери атақтар, қауіпсіздік талаптары және әскери-патриоттық тәрбие тақырыптарын қамтиды.

 1-КОМАНДА — 10 СҰРАҚ

1. Қазақстан Республикасының Қарулы Күштері қашан құрылды?

    Жауабы: 1992 жылғы 7 мамырда.

2. Қазақстан Республикасының Қарулы Күштерінің Жоғарғы Бас қолбасшысы кім?

    Жауабы: Қазақстан Республикасының Президенті.

3. Әскери ант дегеніміз не?

    Жауабы: Әскери қызметшінің Отанға адал болуға, Конституция мен заңдарды сақтауға берген салтанатты анты.

4. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік рәміздерін ата.

    Жауабы: Мемлекеттік Ту, Мемлекеттік Елтаңба, Мемлекеттік Гимн.

5. Сарбаздың негізгі міндеттерінің бірі қандай?

    Жауабы: Әскери тәртіпті сақтау және Отанды қорғауға әрдайым дайын болу.

6. Противогаз не үшін қолданылады?

    Жауабы: Тыныс алу мүшелерін және бетті зиянды заттардан қорғау үшін.

7. Автоматпен жұмыс істеудегі ең басты талап қандай?

    Жауабы: Қауіпсіздік ережелерін қатаң сақтау.

8. Әскери тәртіп дегеніміз не?

    Жауабы: Әскери қызметшілердің заңдарда, жарғыларда және командирлердің бұйрықтарында белгіленген тәртіпті сақтау міндеті.

9. Сап дегеніміз не?

    Жауабы: Әскери қызметшілердің белгіленген тәртіппен жаяу немесе көлікпен орналасуы.

10. Отанды қорғау кімнің міндеті?

    Жауабы: Қазақстан Республикасын қорғау – әр азаматтың қасиетті парызы.

 

 2-КОМАНДА — 10 СҰРАҚ

1. Қазақстан Республикасының Қарулы Күштері қандай негізгі түрлерден тұрады?

    Жауабы: Құрлық әскерлері, Әуе қорғанысы күштері және Әскери-теңіз күштері.

2. Әскери қызметші үшін командирдің бұйрығы қандай маңызға ие?

    Жауабы: Заңды бұйрықты орындау – әскери қызметшінің міндеті.

3. Әскери қызметші Қазақстан Республикасының қандай құжаттарын сақтауға міндетті?

    Жауабы: Конституцияны, заңдарды және әскери жарғыларды.

4. Әскери атақ дегеніміз не?

    Жауабы: Әскери қызметшінің әскери қызметтегі дәрежесін білдіретін ресми атау.

5. Противогазды қашан қолданады?

    Жауабы: Ауа ортасында тыныс алу мүшелеріне қауіп төндіретін зиянды заттар болған кезде.

6. Автоматтың негізгі қызметі қандай?

    Жауабы: Жеке атыс қаруы ретінде нысанаға оқ атуға арналған.

7. Оқжатардың қызметі қандай?

    Жауабы: Оқу макеті/қару жүйесіне байланысты патрондарды орналастыруға және оларды беруге арналған.

8. Әскери қызметте тәртіп пен ұйымшылдық не үшін қажет?

    Жауабы: Бұйрықтарды дұрыс орындау, бөлімшенің үйлесімді әрекетін және қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін.

9. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Гимнінің авторлары кімдер?

    Жауабы: Әнін жазған – Шәмші Қалдаяқов, сөзін жазғандар – Жұмекен Нәжімеденов және Нұрсұлтан Назарбаев.

10. «Отан» деген сөзді қалай түсінесің?

    Жауабы: Отан – адамның туған жері, елі, халқы және оны қорғауға, дамытуға жауапты туған мемлекеті.

Бағалау тәртібі

Әр дұрыс жауап – 1 ұпай.

Команда ең көп дегенде 10 ұпай жинайды.

Максималды ұпай: 10.

2-кезең. «Автоматты  толық емес бөлшектеу және толық емес бөлшектеуден кейін жинақтау»

* Оқу-жаттығу АК макетімен өткізіледі.

* Әр командадан 2 оқушы қатысады.

* Бір оқушы — бөлшектеу, екіншісі — жинау.

* Бағалау: дұрыстығы – 5 ұпай, жылдамдығы – 3 ұпай, қауіпсіздік – 2 ұпай.

Максималды ұпай: 10.

3-кезең. «Оқжатарды оқтармен жасақтау»

Қатысушылар – 2 адам.

Команда капитаны іріктеу арқылы №15 «Оқжатарды оқтармен

жасақтау» нормативін орындау үшін екі қатысушыны таңдайды.

Әр командадан таңдалған екі жарыс қатысушысы оқжатарды оқтармен

жасақтайды. Оқтар саны – 30. Нормативті орындау кезінде оқжатар үстелден

алынады және оң (сол) қолында болуы керек, оқтар екінші қолмен алынады

және оқжатар жабдықталады. Оқтар оқжатарды қисайту кезінде жабдықты

кідірту керек, оқты қисайғанға дейін алып тастау және жалғастыру керек.

Оқжатардың кез келген бетіне немесе затқа соғуы арқылы қисаюды түзетуге

тыйым салынады. Жаттығуды аяқтаған қатысушы оқжатарды автоматқа қосып,

қатты «Дайын» деп жауап береді, содан кейін уақыт тоқтайды.

Бағалау: жылдамдығы – 10 ұпай

4-кезең. «Противогаз»

Белгі бойынша противогазды дұрыс кию, оның орналасуын тексеру, белгі бойынша шешу және жинақтау. Бағалау кезінде дұрыс орындау, жылдамдық және қауіпсіздік ескеріледі.

Максималды ұпай: 10.

5-кезең. «Әскери атақты таны»

Оқушыларға әскери атақтардың суреттері немесе погондары көрсетіледі. Қатысушы әскери атауды дұрыс атауы керек. Әр дұрыс жауапқа 1 ұпайдан.

Максималды ұпай: 10.

6-кезең. «Нысанаға дәлдік»

Жаттығу атауы: ПВ – 2 – Серіппелі поршеньді бір реттік пневматикалық винтовка зауытта жасалған ашық механикалық көздеуішпен тұрып тіреусіз ату;

​          Нысана атауы: №8 нысана;

​          Қашықтық: 10 метр;

Қатысушылар – 2 адам.

Оқтар саны: 10 сынақ ; 

​Атуға берілетін уақыт: 10 минут

Жеке және топтық біріншілік ең жоғары ұпай бойынша анықталады. Ұпайлар тең болған жағдайда ондық, тоғыздық, сегіздік және т.б. көпшілігі ескеріледі.

Максималды ұпай: 10.

7-кезең. «Әскери эстафета»

5 оқушы 5 тапсырманы кезекпен орындайды: оқушылардың шапшаңдығын, ептілігін, командалық әрекетін және әскери-практикалық дағдыларын тексеру.

Қатысушылар: әр командадан 5 оқушы.

Бағалау: орындау дұрыстығы + уақыт.

Максимум: 10 ұпай.

Эстафета тәртібі

1-кедергі – «Сарбаз жолы»

* Белгі бойынша жүгіру;

*  кедергіден өту;

* белгіленген сызыққа дейін жету;

* келесі қатысушыға эстафетаны беру.

2-кедергі – «Противогаз»

* Белгі берілген кезде противогазды алу;

* дұрыс кию;

* белгіленген нүктеге дейін барып келу;

3-кедергі – «Қару-жарақты таны»

Үстел үстінде автоматтың оқу макетінің бірнеше бөлшегі орналасады. Қатысушы:

* көрсетілген бөлшекті табады;

* белгіленген орнына қояды.

4-кедергі – «Оқ жәшік тасымалдау»

* белгіленген қашықтыққа жүгіреді;

* тапсырманы дұрыс орындау;

* оқ жәшікті белгіленген жерге әкелу.

5-кедергі – «Жауынгерлік шапшаңдық»

Қатысушы:

* белгіленген қашықтыққа жүгіреді;

* мәреге қайтып келеді;

Қорытынды

Барлық 5 қатысушы эстафетаны аяқтағаннан кейін уақыт тоқтатылады.

Бағалау:

* тапсырмаларды толық әрі дұрыс орындау — 5 ұпай;

* жылдамдық — 3 ұпай;

* тәртіп және қауіпсіздік — 2 ұпай.

Жалпы – 10 ұпай.

 

 

Қазылар алқасына арналған ескерту

Барлық қару-жараққа қатысты практикалық тапсырмалар тек оқу макетімен, муляжбен немесе мектепте рұқсат етілген оқу-жаттығу құралдарымен өткізіледі. Нақты қару мен оқ-дәрілерді қолдануға жол берілмейді. Қауіпсіздік ережелері сайыс басталғанға дейін барлық қатысушыларға түсіндіріледі.

Марапаттау номинациялары

• «АК-74 толық емес бөлшектеу және жинақтаудан үздік сарбаз»
• « Үздік мерген оқушы»
• «Жеңіске деген талпынысы үшін »

Жүргізушінің қорытынды сөзі

Құрметті ұстаздар мен оқушылар! Бүгінгі «Ел қорғаны – ер азамат» атты әскери-патриоттық сайысымыз өз мәресіне жетті. Сайыс барысында оқушылар әскери білімдерін, практикалық дағдыларын, ептілігі мен шапшаңдығын көрсетті. Отанды сүю, елді қорғау, тәртіп пен жауапкершілік әр азаматтың парызы. Барлық қатысушыларға алғыс білдіру.